محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در نخستین نشست ارتقای تابآوری حرفه ای جامعه پرستاری با حضور مدیران پرستاری بیمارستانهای استان های البرز، قم و تهران ضمن قدردانی از تلاشهای کادر سلامت در شرایط بحرانی کشور، اظهار کرد: حضور و تلاش همکاران نظام سلامت در شرایط ویژه کشور، اقدامی ماندگار در تاریخ نظام سلامت است. تعبیر رهبر شهید از عملکرد نظام سلامت در جنگ 12 روزه، مبنی بر نقشآفرینی این مجموعه، عبارتی ارزشمند است که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد، تبیین شود و ابعاد مختلف آن به صورت تحلیلی بررسی شود تا این تجربه بتواند در آینده نیز استمرار پیدا کند.
وی با قدردانی از تلاشهای جامعه پرستاری و افرادی که در راستای انسجام، استواری و اصالت این جامعه تلاش می کنند، افزود: موضوع تابآوری محدود به دوران جنگ نیست، بلکه در بحران های مختلف و شرایط خاص نیز اهمیت دارد. انتقال تجربیات و آموختهها میان مجموعههای مختلف نظام سلامت، یکی از ضرورت های مهم در این زمینه است و باید سازوکاری فراهم شود تا تجربیات به دست آمده در یک مرکز یا بیمارستان به سایر مراکز نیز منتقل شود.
وزیر بهداشت با اشاره به حضور نمایندگان بیش از 200 بیمارستان در این نشست، تصریح کرد: این مباحث نباید صرفا در یک جمع محدود باقی بماند، بلکه باید به تمامی بیمارستانهای کشور اعم از دولتی، خصوصی، تأمین اجتماعی و نیروهای مسلح منتقل شود تا مجموعه نظام سلامت در شرایط بحران، به صورت هماهنگ و یکپارچه عمل کند. اقدامات فردی ارزشمند است، اما سازماندهی و برنامه ریزی جمعی می تواند تاثیر بسیار گسترده تری داشته باشد.
ظفرقندی با اشاره به تجربیات دوران دفاع مقدس و ضرورت تغییر در شیوه ارائه خدمات درمانی در شرایط جنگی، خاطرنشان کرد: در سال های ابتدایی جنگ، انتقال مجروحان از خط مقدم به مراکز درمانی زمان زیادی می برد و در مواردی، مجروحان با خونریزی شدید و آسیبهای متعدد پس از طی مسافت طولانی به بیمارستان می رسیدند. همین مسئله موجب شد رویکرد جدیدی در مدیریت درمان شکل بگیرد و بیمارستانهای صحرایی به خطوط مقدم نزدیک شوند.
وی ادامه داد: با ایجاد درمانگاههای اورژانسی و انتقال بیمارستانهای صحرایی به مناطق نزدیک تر به خط مقدم، زمان رسیدن مجروحان به مراکز درمانی به حدود 15 تا 20 دقیقه کاهش یافت. این تغییر در سازماندهی و نگرش مدیریتی، زمینه نجات جان تعداد زیادی از مجروحان را فراهم کرد. در شرایط تروما، زمان اهمیت حیاتی دارد و حتی 10 دقیقه می تواند در نجات جان یک انسان تعیین کننده باشد. این تجربه نشان داد که اقدامات سازمان یافته و اصلاح ساختارها، در کنار تلاشهای فردی، می تواند نتایج بسیار موثری به همراه داشته باشد.
وزیر بهداشت با تأکید بر اهمیت توجه به شرایط روحی و جسمی کارکنان سلامت، اظهار کرد: در دوران جنگ، یکی از دغدغههای جدی، خستگی پرستاران و سایر کارکنان و نگرانی آنان درباره خانوادههایشان بود. در برخی موارد، برای کاهش این نگرانیها، شرایطی فراهم شد تا مادران و فرزندان کارکنان در محلهای اسکان نزدیک به بیمارستان حضور داشته باشند. این اقدام به کاهش دغدغههای کارکنان کمک کرد و زمینه تداوم خدمت رسانی را فراهم آورد.
وی افزود: در جریان جنگ رمضان نیز به جز در یک استان، میزان غیبت کارکنان بسیار محدود بود و همکاران با انگیزه حرفهای و ملی در محل خدمت حضور داشتند. این حضور مسئولانه، در کنار اقدامات حمایتی و توجه به نیازهای کارکنان، نقش مهمی در استمرار خدمات سلامت ایفا کرد.
ظفرقندی با بیان اینکه تابآوری با تحمل فشار و سختی تفاوت دارد، گفت: اگر صرفا از افراد بخواهیم شرایط دشوار را تحمل کنند، نمیتوان انتظار داشت بهره وری و کیفیت خدمات افزایش یابد. تابآوری زمانی شکل می گیرد که شرایط مناسب برای فعالیت، استراحت، آرامش ذهنی و حمایت از کارکنان فراهم باشد. فراهم کردن محیطی مناسب برای زندگی و کار، توجه به مسائل فرهنگی، ورزشی، رفاهی و معیشتی کارکنان، بخشی از الزامات ایجاد تابآوری در نظام سلامت است.
وی با اشاره به ضرورت توجه به تمامی گروههای فعال در نظام سلامت، از دانشجویان و کارکنان گرفته تا پرستاران و سایر نیروهای درمانی، تصریح کرد: اگر در دوران تحصیل شرایط مناسبی برای دانشجویان فراهم شود و کارکنان نیز از محیط کاری مطلوب برخوردار باشند، علاقه مندی به حرفه افزایش می یابد، ماندگاری نیروها بیشتر می شود، انگیزه تقویت میشود و از مهاجرت نیروهای متخصص نیز می توان جلوگیری کرد. تابآوری مجموعه ای از عوامل علمی، فرایندی، رفاهی، معیشتی و مدیریتی است و نباید آن را صرفا به تحمل شرایط جنگی محدود کرد.
وزیر بهداشت با اشاره به ابعاد ملی و مردمی بحرانها، افزود: در جریان جنگهای اخیر، حدود 66 هزار مجروح توسط تیمهای سلامت درمان شدند و خدمات ارائه شده از سوی بخشهای دولتی و خصوصی رایگان بود. این حجم از خدمات، نشان دهنده ظرفیت و توان نظام سلامت کشور است و ضرورت انتقال تجربیات و آموختههای این دوران را بیش از پیش آشکار می کند.
ظفرقندی همچنین بر اهمیت مشارکت کارکنان در تصمیم گیریهای مدیریتی تأکید کرد و گفت: در زمان وقوع بحران، علاوه بر پروتکلها و دستورالعملهای موجود، باید از نظرات سرپرستان، مسئولان بخشها و کارکنان نیز استفاده شود. زمانی که افراد احساس کنند در فرایند تصمیم گیری مشارکت دارند، مسئولیت پذیری و انگیزه آنان افزایش مییابد و امور با کیفیت و انسجام بیشتری پیش میرود. حمایت متقابل، استفاده از ظرفیتهای موجود و قرار دادن توان و تجربه افراد در مسیر خدمت به مردم، از ضرورتهای مدیریت بحران است.
وی با تأکید بر ضرورت تصمیم گیریهای علمی، منطقی و مبتنی بر تجربه، اظهار کرد: تصمیمات در شرایط بحران باید علاوه بر رعایت پروتکلها، با خلاقیت و پختگی همراه باشد. مدیران و مترونها باید بتوانند با استفاده از تجربه، دانش تخصصی و شناخت شرایط، تصمیمات مناسب و به موقع اتخاذ کنند. هیجانزدگی و تصمیم گیری احساسی میتواند موجب از دست رفتن فرصت نجات بیماران شود.
ظفرقندی با اشاره به اهمیت تریاژ و اولویت بندی بیماران در شرایط کمبود امکانات، بیان کرد: در برخی عملیاتهای دوران دفاع مقدس، حجم مجروحان به حدی بود که ظرفیت تیم های درمانی پاسخگوی همه نیازها نبود. در چنین شرایطی، اولویت بندی صحیح بیماران برای استفاده از امکانات محدود اهمیت زیادی دارد. ممکن است بیماری با آسیب شدید و نیازمند چند ساعت عمل جراحی وارد شود، اما در شرایطی که امکانات محدود است، اختصاص طولانی مدت منابع به یک بیمار می تواند فرصت نجات چند بیمار دیگر را از بین ببرد. بنابراین، تصمیمگیری در تریاژ باید بر اساس اصول علمی، تجربه، پروتکلها و شناخت دقیق امکانات موجود انجام شود و مسئولیت این تصمیمهای دشوار بر عهده مدیران و افراد باتجربه تیم درمان است.
وی با یادآوری حادثه بمباران میدان تجریش در جنگ 12 روزه، اظهار کرد: در آن حادثه، به دلیل آسیب به زیرساختها و ترکیدگی لولههای آب، خیابان شریعتی با آبگرفتگی مواجه شد و شرایط انتقال مجروحان به بیمارستان شهدای تجریش دشوار بود. در چنین وضعیتی، کارکنان بیمارستان، مترونها و مدیران با تصمیمی خلاقانه و مبتنی بر مسئولیت پذیری، خود وارد میدان شدند و مجروحان را با برانکارد، در شرایطی که آب تا زانو رسیده بود، به بیمارستان منتقل کردند. این اقدام نمونه ای از فداکاری، خلاقیت، روحیه ملی و حضور موثر نیروهای سلامت در شرایط بحرانی بود.
وزیر بهداشت با تأکید بر ضرورت مستندسازی و انتشار تجربیات نظام سلامت در بحرانها، گفت: باید اقدامات علمی، تجربیات مدیریتی و نمونههای موفق خدمت رسانی ثبت و به سایر مراکز درمانی کشور منتقل شود تا در شرایط حساس، همه مجموعه نظام سلامت بتوانند از این آموختهها استفاده کنند. هدف آن است که با همکاری، سازماندهی، حمایت از کارکنان، تصمیمگیری علمی و خلاقانه و تقویت آرامش در جامعه سلامت، وظایف خود را در قبال مردم و کشور به بهترین شکل انجام دهیم.
ظفرقندی در پایان تأکید کرد: وزارت بهداشت نیز در زمینه حمایت از کارکنان، بهبود شرایط معیشتی و فراهم کردن آرامش و پایداری در محیط های سلامت، هر اقدامی که در توان داشته باشد، با افتخار انجام خواهد داد.
منبع خبرپایگاه اطلاعرسانی دولت





