در شهرک سینمایی غزالی، چند قدم کافی است تا از فضای امروز فاصله بگیریم و وارد بازاری شویم که حالوهوای اصفهان در دوره صفویه را تداعی میکند. حجرهها، کوچهها، ساختمانهای قدیمی و جزئیات طراحی صحنه، بخشی از دنیایی هستند که گروه سازنده «شکیب عیار» برای روایت داستان خود ساخته است. در میان این دکورها، رفتوآمد عوامل، آمادهسازی بازیگران و هماهنگی گروههای مختلف تولید، تصویری از تلاش جمعی برای جان بخشیدن به یک قصه تاریخی را به نمایش میگذارد.
«شکیب عیار» به کارگردانی سیدعلی هاشمی و تهیهکنندگی بهروز مفید، محصول سیمافیلم است و داستان آن در دوره صفویه میگذرد؛ دورهای که در روایت این مجموعه، با شرایط اجتماعی و سیاسی خاص خود همراه است. بازسازی چنین فضایی، علاوه بر فیلمنامه و بازی بازیگران، به طراحی دقیق صحنه، انتخاب لباس، فضاسازی و هماهنگی میان بخشهای مختلف تولید نیاز دارد.
فیلمنامه؛ نقطه شروع کارگردان
سیدعلی هاشمی، کارگردان این مجموعه، در توضیح چگونگی ورود به پروژه، فیلمنامه را مهمترین عامل در پذیرفتن پیشنهاد ساخت سریال دانسته است. او پس از پیشنهاد بهروز مفید و مطالعه متن، به دلیل ساختار داستان و جزئیات نگارش، برای کارگردانی این مجموعه ترغیب شد.
هاشمی معتقد است داستان و فیلمنامه، پایه اصلی شکلگیری یک اثر نمایشی است و متن «شکیب عیار» از ابتدا ظرفیت مناسبی برای تولید یک مجموعه تاریخی داشت. به گفته او، فیلمنامه به اندازهای کامل و دقیق نوشته شده بود که نیازی به تغییرات اساسی در آن احساس نمیکرد؛ هرچند در جریان تولید، تعامل با نویسنده و ارائه پیشنهادهایی درباره جزئیات همچنان ادامه داشته است.
این ارتباط میان متن و اجرا در پشت صحنه به شکل ملموستری دیده میشود. توقف ضبط برای اصلاح جزئیات، هماهنگی بازیگران با گروه صحنه و آمادهشدن دوربینها برای برداشت بعدی، بخشی از روندی است که داستان را از روی کاغذ به تصویر تبدیل میکند. در یکی از صحنههای تصویربرداری، سیدعلی هاشمی ضبط را متوقف میکند و رضا لشگری، دستیار اول کارگردان، نکات لازم را به عوامل منتقل میکند. بازیگران و گروه صحنه برای برداشت بعدی آماده میشوند و پس از هماهنگی، دوربینها دوباره روشن میشوند؛ کتابخانهای که در دل دکور تاریخی ساخته شده، بار دیگر به محل اجرای روایت تبدیل میشود.
بازسازی فضای تاریخی با جزئیات
یکی از مهمترین بخشهای تولید «شکیب عیار»، طراحی و آمادهسازی فضای تاریخی است. بازسازی بازار اصفهان در دوره صفویه تنها به ساخت چند ساختمان و حجره محدود نمیشود، بلکه چیدمان فضا، عناصر زندگی روزمره، کتابخانه و جزئیات محیطی باید در کنار یکدیگر تصویری قابل باور از دوره تاریخی داستان ایجاد کنند.
در چنین مجموعههایی، طراحی صحنه و لباس، هماهنگی میان بازیگران و عوامل فنی و انتخاب محل تصویربرداری، نقش مهمی در شکلگیری جهان داستان دارند. شهرک سینمایی غزالی با ظرفیت دکورهای تاریخی، امکان ایجاد فضایی را فراهم کرده است که بازیگران بتوانند در آن به شخصیتهای داستان نزدیکتر شوند و مخاطب نیز هنگام تماشای سریال، ارتباط بیشتری با محیط روایت برقرار کند.
«شکیب عیار» در مقطعی از تاریخ اصفهان روایت میشود که شهر با رقابتهای سیاسی و شرایط دشوار اجتماعی مواجه است. این انتخاب تاریخی، تفاوت مهمی با فضای روایت «مهیار عیار» دارد؛ مجموعهای که بیشتر به دوران شکوفایی اصفهان در عصر شاهعباس میپرداخت. «شکیب عیار» در عین برخورداری از پیوندهایی با جهان داستانی آن سریال، روایت مستقلی را دنبال میکند و در بخشهایی از داستان، ارتباطی با دوران کودکی مهیار نیز برقرار خواهد شد.
تهیهکننده از اهمیت برنامهریزی تولید میگوید
بهروز مفید، تهیهکننده سریال، نیز در توضیح روند تولید این مجموعه، بر اهمیت آمادهبودن فیلمنامه پیش از آغاز تصویربرداری تأکید کرده است. آمادهبودن متن فرصت بیشتری برای بررسی جزئیات داستان، پرداخت شخصیتها و انتخاب بازیگران متناسب با نقشها فراهم میکند و میتواند به هماهنگی بهتر میان بخشهای مختلف تولید منجر شود.
در تولید مجموعههای تاریخی، برنامهریزی و مدیریت هزینهها اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا گستردگی دکورها، تعداد بازیگران، نیازهای فنی و طراحی لباس، بخش قابل توجهی از امکانات و زمان تولید را به خود اختصاص میدهد. هماهنگی میان این بخشها، در کنار هدایت کارگردان و اجرای بازیگران، به شکلگیری نتیجه نهایی کمک میکند.
در ترکیب بازیگران این مجموعه، چهرههایی چون حمیدرضا پگاه، فاطمه گودرزی، نیلوفر کوخانی، امیرحسین صدیق و پیام احمدینیا حضور دارند؛ بازیگرانی که در کنار دیگر اعضای گروه، در خلق شخصیتها و پیشبرد داستان نقش ایفا میکنند.
«شکیب عیار» از جمله مجموعههایی است که در کنار روایت داستانی، به بازسازی فضای تاریخی و معرفی دورهای از تاریخ ایران توجه دارد. آنچه در پشت صحنه این سریال دیده میشود، تلاش گروهی از هنرمندان و عوامل فنی برای ایجاد پیوند میان تاریخ، قصه و تصویر است؛ پیوندی که نتیجه نهایی آن قرار است در قاب تلویزیون، مخاطب را به جهان اصفهان صفوی ببرد.
منبع خبرروزنامه جمهور





